Một phần cực kỳ quan trọng bức ảnh của bạn chính là bố cục.
Không kể bạn chụp bằng thiết bị gì, bố cục sẽ ảnh hưởng tới cách bạn và mọi người nhìn tấm ảnh, cách bạn sắp xếp các yếu tố trong đó, ý đồ, thông điệp bạn muốn truyền tải.
Một số nguyên tắc cơ bản của bố cục nhiếp ảnh có thể kể đến:
1. Bố cục trung tâm
Bố cục trung tâm là khi bạn đưa chủ thể vào chính giữa khung hình, khá đơn giản.
Điều này khiến bức ảnh trở nên cân bằng và hài hoà.
Người xem sẽ ngay lập tức bị thu hút vào chủ thể chính bạn muốn thể hiện vì mọi người sẽ thường nhìn vào chính giữa bức ảnh đầu tiên.
Bố cục này thường phù hợp với các cảnh đơn giản hoặc khi bạn muốn làm nổi bật chủ thể một cách rõ ràng.
Tuy vậy, bức ảnh có thể trở nên đơn điệu và nhám chán nếu bạn lạm dụng bố cục trung tâm.
Một dải ảnh các nhân vật chính chỉ toàn ở chính giữa bức ảnh sẽ làm người xem chán và cứ thế bấm next next phải không nào 😀
2. Bố cục đối xứng
Vẫn là đưa chủ thể vào chính giữa bức ảnh nhưng bố cục đối xứng còn kết hợp thêm sự cân đối chi tiết ở 2 bên, có thể theo chiều ngang, chiều dọc, hoặc cả 2.
Các yếu tố được sắp xếp để tạo ra 1 bức hình cân đối hoàn hảo, hoặc gần hoàn hảo.
Bố cục này tạo ra sự cân bằng, hài hoà, dễ chịu cho người xem.
Đặc biệt nó còn mang lại tính thẩm mỹ cao trong những tấm hình nghệ thuật về phong cảnh, kiến trúc, chân dung.
Ví dụ cách áp dụng bố cục đối xứng:
- Chân dung: 1 pic mà chủ thể nhìn thẳng vào ống kính, khuôn mặt đặt giữa khung hình, các bộ phận trên khuôn mặt đã đối xứng theo chiều dọc, tạo cảm giác cuốn hút
- Kiến trúc: ta có thể chụp các tòa nhà, công trình, vị trí đặt máy ảnh ngay trước và chính giữa chủ thể
- Phong cảnh: tận dụng các bề mặt phẳng như gương, mặt nước tĩnh để tạo ra sự phản chiếu, làm cho chủ thể trong ảnh trở nên đối xứng theo chiều ngang.
3. Quy tắc 1/3
Đây là một trong những quy tắc cơ bản và phổ biến nhất trong bố cục nhiếp ảnh.
Khung hình giờ sẽ được chia làm 9 phần bằng nhau, bởi 2 kẻ đường ngang và dọc, tạo thành 1 lưới 3×3.
Chủ thể hay những yếu tố quan trọng trong bức ảnh sẽ nằm trên những đường kẻ này, hoặc trên điểm giao của chúng.
Đặt chủ thể lệch sang 1/3 khung hình tạo cảm giác tự nhiên hơn.
Nơi các giao điểm của lưới cũng thu hút sự chú ý của người xem hơn.
Khung hình trông sẽ sống động và có sức hút hơn khi chủ thể không ở giữa ảnh.
Người xem còn có thể chú ý đến những yếu tố khác của bức ảnh trong 2/3 không gian còn lại.
Nhưng chúng ta cũng không cần tuân theo quy tắc này một cách cứng nhắc.
Hãy thử phá cách một chút và ta sẽ có cái nhìn mới lạ và sáng tạo hơn.
Ví dụ đẩy chủ thể sâu hơn sang 1 bên, ở vị trí 1/4 1/5 chả hạn, ta vẫn có chủ thể và lấy được nhiều không gian cho các yếu tố khác hơn.
4. Bố cục đường dẫn
Bố cục này sử dụng các đường tự nhiên hoặc nhân tạo nhằm dẫn dắt ánh nhìn người xem từ vùng này sang vùng khác của khung hình, điểm cuối của đường dẫn chính là chủ thể mà tác giả muốn hướng người xem tới.
Các đường này có thể là:
- Đường thẳng của các con đường, bức tường, hàng cây, đường chân trời.. Chúng thường tạo nên cảm giác mạnh mẽ và rõ ràng.
- Đường cong như con đường, dòng sông, tạo cảm giác mềm mại, thư giãn.
- Đường xiên như cầu thang mái nhà, tạo cảm giác hút mắt mà mạnh mẽ hơn đường thẳng.
Bố cục đường dẫn tạo nên chiều sâu không gian, kết nối tiền cảnh và hậu cảnh, hướng mắt người xem vào những yếu tố quan trọng nhất của bức ảnh.
Các bạn có thể kết hợp bố cục đường dẫn với bố cục trung tâm hoặc bố cục 1/3, đặt chủ thể ngay tại các điểm giao hoặc điểm cuối của đường dẫn, sự tập trung vào chủ thể sẽ được đẩy lên cao hơn.
5. Bố cục đóng khung chủ thể
Nếu bạn đã từng nhìn thấy những tấm ảnh chụp qua khung cửa sổ, trên xe bus, máy bay, tàu hoả.. thì chính là dạng bố cục này.
Bố cục đóng khung lợi dụng các yếu tố tự nhiên hoặc nhân tạo để tạo ra một khung xung quanh chủ thể.
Khung ở đây có thể là tự nhiên (tán, vòm cây, cửa hang động..) hoặc nhân tạo (cửa sổ, cầu đường, kiến trúc, con người..)
Kỹ thuật này sẽ giúp nhấn mạnh chủ thể, đưa chủ thể vào 1 bối cảnh theo ý đồ của người chụp, giúp tạo chiều sâu cho bối cảnh đó, góp phần gây chú ý với người xem.
Đóng khung chủ thể còn có thể tạo ra các tác phẩm mang tính nghệ thuật cao, tăng tính thẩm mỹ, ví dụ như 1 chùm ảnh chụp qua khung cửa sổ tàu hoả, chủ thể chính là khung cảnh bên ngoài.
6. Bố cục toàn khung
Vẫn là khung luôn, nhưng nó lạ lắm.
Khung này chính là bức ảnh, chủ thể sẽ chiếm trọn bức ảnh, không để không gian thừa cho các chi tiết khác.
Kỹ thuật này giúp làm nổi bật chủ thể tối đa, tạo ra hình ảnh chi tiết rõ ràng.
Không có không gian thừa, người chỉ tập trung vào chủ thể, các chi tiết nhỏ trên chủ thể cũng sẽ được làm rõ, phù hợp khi bạn muốn chụp cận, đặc tả chi tiết, tạo ra ấn tượng sâu sắc hơn.
Với bố cục này thì một chiếc lens tele sẽ phù hợp, zoom xa chụp cận và quan trọng là không cần tới gần hay dí sát vào chủ thể, giúp giữ lại sự tự nhiên.
Khép khẩu lại một chút để lấy thêm chi tiết cũng là một điều nên làm.
7. Bố cục tối giản
Sử dụng ít yếu tố vào bức ảnh có thể tạo nên sự tinh tế, thanh lịch, tập trung.
Áp dụng bố cục tối giản, ta sẽ lược bớt các chi tiết không cần thiết, sử dụng ít màu sắc, đưa vào không gian trống nhiều hơn.
Bức ảnh sẽ trở nên đơn giản, nhẹ nhàng hơn, tạo cảm giác thư giãn.
Khi biết kết hợp các mảng miếng màu sắc đơn giản và tương phản nhau hoặc kiểm soát ánh sáng phù hợp, bức ảnh sẽ trở nên nghệ thuật hơn, mà chủ thể vẫn sẽ nổi bật, thu hút ánh nhìn.
Một vài ví dụ cho dạng bố cục này:
- Chân dung đen trắng, hoặc chỉ 2 màu nói chung.
- Phong cảnh tối giản: chỉ 1 cây cô đơn trên thảo nguyên rộng lớn và phía sau là bầu trời xanh ngắt.
- Chụp tĩnh vật: 1 chiếc đồng hồ nằm trên bàn gỗ màu nâu, không có chi tiết nào khác xen vào.
8. Bố cục lặp lại
Cũng có thể là 1 dạng tối giản, ta sẽ chêm vào trong bức ảnh những chi tiết giống nhau, có sự lặp lại liên tục để tạo ra những nhịp điệu, hình thái cho các yếu tố trong ảnh.
Áp dụng dạng bố cục này ta có thể tạo ra những tấm hình sống động, thú vị, bắt mắt và nghệ thuật hơn.
Ta sẽ tìm các yếu tố có sự lặp lại trong môi trường xung quanh,chẳng hạn như hàng ghế trong sân vận động, những chiếc quốc kỳ treo trên ban công của mỗi chung cư, tương tự với những chiếc cửa sổ, bậc thang..
Trên đây mình vừa giới thiệu 8 bố cục căn bản trong nhiếp ảnh.
Đây là những trả nghiệm từ cá nhân mình trong quá trình chụp choẹt và học hỏi trên các nguồn khác nhau, mỗi nơi có thể có các dạng bố cục khác nhau.
Chung quy lại, hiểu và áp dụng những nguyên tắc này sẽ giúp tấm hình của bạn trông chuyen nghiệp và hấp dẫn hơn.
Tuy nhiên, khi đã thành thục những quy tắc bố cục cơ bản thì các bạn hãy thử ngẫu hứng, phá cách để tạo ra những bức ảnh sáng tạo, nghệ cả củ và mang chất riêng của mình hơn.
Vì nghệ thuật là “không ngừng bỏ cuộc” :v